Gangbare stallen in de intensieve veehouderij huisvesten al massa's dieren. Megastallen zijn nog weer groter. Er is geen duidelijke definitie van een 'megastal', maar Alterra (Universiteit Wageningen) spreekt over bedrijven die op één locatie minimaal 7500 vleesvarkens, 1200 fokvarkens, 120.000 leghennen, 220.000 vleeskuikens, 250 melkkoeien of 2500 vleeskalveren houden. Met deze definitie heeft Nederland nu al 575 megastallen. Er zijn zelfs plannen voor onze eerste gigastal, deze stal is 11x zo groot als een megastal!

Concurrentie om kiloknallers

Waarom zijn megastallen hier zo in opkomst? Omdat Nederland gespecialiseerd is in kiloknallen: het produceren van grote hoeveelheden goedkoop vlees – over de ruggen van de dieren. Door de toenemende concurrentie met landen waar grond en arbeid goedkoper zijn, zoeken boer en overheid hun heil in schaalvergroting. Deze strijd is gedoemd te mislukken, want een varkensflat in Polen zal het altijd winnen van een varkensflat in Nederland. We kunnen alleen maar koploper worden in Europa als we ons specialiseren in kwaliteit en dierenwelzijn, in plaats van in kwantiteit. Daar zijn Wakker Dier, wetenschappers en economen het over eens. Ook veel boeren delen tegenwoordig die mening.

Dierenwelzijn

Voor een varken maakt het niet veel uit of hij geboren wordt in een bedrijf met 500 of 5.000 varkens. Hij leeft nog steeds zes maanden lang op een minimale ruimte (0,8 – 1,0 m2) in een dichte stal. Individuele zorg heeft hij in geen van de twee stallen. Maar als er brand of ziekte uitbreekt, zijn er wel ineens 5.000 varkens de dupe, in plaats van 'slechts' 500. Bij ziekte zal er nog meer antibiotica gebruikt  worden. De huidige hoeveelheid zorgt er al voor dat veel bacteriën resistent worden. De overheid schrijft 'kansen te zien voor dierenwelzijn' in de megastal, maar die zullen niet worden benut zolang men blijft concurreren op de laagste prijs.

Milieufabels

Voorstanders van megastallen vinden dat deze stallen kansen bieden voor het milieu: ze staan op industrieterreinen en vervuilen daarom het landschap niet. En grotere stallen kunnen zich betere luchtwassers veroorloven en zo de uitstoot van schadelijke stoffen beter tegenhouden. Wakker Dier vindt dit geneuzel in de marge. Als we écht het milieu, het klimaat en de bossen in Zuid-Amerika willen sparen, is er maar één logische oplossing: minder dieren houden, exporteren en eten. Want minder dieren betekent minder mest, minder uitstoot en minder veevoer!

Boeren

Ook boeren zijn niet gebaat bij megastallen, want megastallen verdringen de kleinere boerderijen. De laatste jaren is er een trend naar minder, maar grotere boerderijen. Vooral in de rundveesector is de afname in boerderijen sterk: in de afgelopen 15 jaar zo’n 45%. Dagelijks stoppen 3 boeren met hun bedrijf: weggeconcurreerd door de grote bedrijven. Het aantal koeien per bedrijf neemt toe.

Geen weg terug

Een boer met een varkensflat op een industrieterrein kan niet terug naar een meer duurzame houderij, met bijvoorbeeld een scharreluitloop naar buiten. Want waar moet die uitloop komen?