Moslims en joden eten volgens hun spijzenwetten, dit wordt halal en kosjer genoemd. In beide gevallen geldt dat dieren ritueel geslacht dienen te worden. In Nederland worden veel meer dieren ritueel geslacht, dan nodig is voor de ruim 900.000 moslims en 52.000 joden in ons land. Nederland exporteert namelijk veel halal vlees.

Halal

Halal betekent 'toegestaan' en beperkt zich niet alleen tot voedsel, en binnen voedsel niet tot alleen de slachtmethode. Zo is het bijvoorbeeld van belang dat het dier een goed leven heeft gehad, goed is gevoederd en kort op transport is geweest. Maar Nederlands halalvlees komt in de regel uit de gangbare vee-industrie. Deze dieren zijn formeel wel halal geslacht, maar hebben een leven vol ellende achter de rug: onverdoofde ingrepen, leven in benauwde donkere schuren, bij de geboorte of vlak erna bij de moeder weggehaald, en langeafstandstransporten. De kwalificatie halal is dus op zijn minst twijfelachtig te noemen. Om echt van halal te kunnen spreken, zou je moeten uitgaan van een combinatie van het EKO-keurmerk of Dierenbescherming-keurmerk (2 of 3 sterren) in combinatie met een halal-keurmerk met verdoofde slacht. Dit is echter nog niet verkrijgbaar.

Kosjer

Kosjer is omschreven in de joodse spijswetten en schrijft voor dat vlees afkomstig dient te zijn van goedgekeurde dieren, die onverdoofd en op rituele wijze zijn geslacht. Het dier bloedt dood na een halssnede en het laatste bloed wordt verwijderd door het vlees te zouten. Er zijn veel meer regels, die samengevat op het volgende neer komen: men mag rund, schaap, geit en hert eten, maar geen kameel, varken, paard of haas. Ook sommige vogels zijn taboe, evenals vissen zonder schubben. Zo zijn paling, garnaal en kreeft verboden. Verder mogen melk en vlees niet tijdens dezelfde maaltijd genuttigd worden.

Dierenleed bij het onverdoofd ritueel slachten

Jaarlijks verleent de overheid een vergunning voor de rituele slacht zonder verdoving voor honderdduizenden dieren. Onverdoofd geslachte dieren voelen de pijn van het mes. Deze pijn houdt aan tot het dier bewusteloos raakt. Dit kan bij runderen tot wel 3 minuten duren. Hoe lang de stress en pijn aanhouden, is mede afhankelijk van de deskundigheid van de slachter, de scherpte van het mes en de grootte van het dier. Voornamelijk geiten, schapen en kippen worden ritueel en onverdoofd geslacht. Er wordt ook illegaal onverdoofd geslacht, maar hier zijn geen cijfers van.

Veel imams en moslims vinden dat het zogeheten ‘reversibel’ verdoven ook als halal kan worden gekwalificeerd. Dit betekent dat het dier voor de slacht wel wordt verdoofd, maar theoretisch nog uit deze verdoving zou kunnen ontwaken– vandaar de naam reversibel (omkeerbaar). Het overgrote deel van het Nederlandse halal vlees wordt op deze wijze verdoofd geslacht. Zo worden in Nederland ongeveer 40 miljoen kippen verdoofd geslacht waarbij een islamitische gebed ten gehore wordt gebracht. Dit vlees wordt als halal verkocht.

Bij kosjer is geen enkele vorm van verdoving vooraf toegestaan. Wat soms wel mag, en wat bijvoorbeeld in Oostenrijk gebeurt bij runderen, is een verdoving die direct na de neksnede plaatsvindt. Hierdoor wordt het lijden beperkt.