Het leven van een kweekvis

De ergste misstanden:

• Een pijnlijke onverdoofde slacht.
• Veel ziektes en sterfte.
• Geen welzijnsregels.

Het leven van een kweekvis

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat vissen pijn waarnemen en gevoelig zijn voor stress. Toch bestaat er, voor zowel wild gevangen als kweekvis, geen regelgeving die het welzijn van vissen beschermt. Het vissenleed in de vee-industrie is enorm. In Nederland wordt paling, meerval, claresse, tilapia en snoekbaars gekweekt. Ze worden in gesloten systemen gehouden: grote tanks waarin vissen dicht op elkaar leven. In het wild leggen ze enorme afstanden af. Zo zwemt de paling twee keer in zijn leven van de Sargassozee naar Europa, een afstand van ongeveer 6.000 km. In de Nederlandse vistanks is er amper ruimte om te zwemmen. Zo is er per meerval van 1,25 kilo bijvoorbeeld slechts 3 liter water om in te zwemmen. Door ziektes, kannibalisme en stress is de sterfte onder kweekvissen groot. Bij de meerval sterft 10 tot 20 procent vroegtijdig, bij de paling loopt dit op tot wel 50 procent.

Bij de slacht sterft het merendeel van de kweekvissen een langzame en pijnlijke dood. Zij worden levend verwerkt. Voor alle warmbloedige dieren geldt wettelijk dat de dood snel en pijnloos moet zijn, maar voor de koudbloedige vis is er niets afgesproken. In 2008 beloofde het Productschap Vis om vanaf 2009 alle kweekvis te verdoven voor de slacht, maar dit is tot nader order uitgesteld. Er is een diervriendelijke verdovingsmethode ontwikkeld waarbij de vissen verdoofd worden door een stroomstoot. Deze methode wordt nu echter nog weinig gebruikt. Standaard worden de volgende dodingsmethoden gebruikt voor zowel kweek- als wilde vis:

Verstikking: een doodsstrijd van 35 minuten (haringen) tot meer dan 4 uur (tongen en schollen).

Strippen: het levend en onverdoofd opensnijden om de organen en het bloed te verwijderen: een doodsstrijd van 10 minuten (haringen) tot 50 minuten (schollen).

Bevriezen: veel vissen worden op ijswater gegooid. Ze worden hierdoor geïmmobiliseerd maar zijn nog wel bij bewustzijn. Daarna sterven ze een langzame dood. Hoe lang het duurt, hangt af van de temperatuur van het ijswater.

Levend zouten: dit gebeurt nog veel bij palingen die zijn bestemd voor gerookte paling. Zij worden levend - soms geïmmobiliseerd door de kou, maar niet verdoofd - in het zout gegooid dat de slijmlaag over hun hele lichaam wegbrandt. Dit is vergelijkbaar met het toebrengen van brandwonden over het hele lichaam.

Viskwekerij is een relatief nieuwe sector, waarover nog weinig cijfers bekend zijn. De kweekvisindustrie is in Nederland sinds 2007 ingezakt, omdat zij de goedkope import uit andere landen niet kon bijbenen. In 2010 waren er nog zo’n 54 bedrijven. De jaarlijkse productie is onduidelijk, maar wordt geschat op zo’n 10 miljoen kilo. Dat zijn ongeveer 23 miljoen dieren.

In theorie is kweekvisserij een oplossing voor overbevissing. Maar in de praktijk worden de meeste kweekvissen gevoerd met wilde vis uit de zee. Voor een kilo kweekvis zijn meerdere kilo’s wilde vis gestorven. En daar moet je ook nog eens de ongewilde bijvangst bij optellen.

Cijfers

• De doodsstrijd bij de slacht duurt tussen de 10 minuten en enkele uren.
• In 2010 waren er 54 viskwekerijen in Nederland.
• Er worden jaarlijks tientallen miljoenen vissen gekweekt in Nederland.