In theorie is kweekvisserij een oplossing voor overbevissing. Maar in de praktijk worden de meeste kweekvissen gevoerd met wilde vis uit de zee. Voor een kilo kweekvis zijn meerdere kilo’s wilde vis gestorven. En daarbovenop moet je ook nog de ongewilde bijvangst meetellen. De kweekvisindustrie groeide in Nederland eerst heel snel, maar is sinds 2007 ingezakt. We konden de goedkope import uit andere landen niet bijbenen. Nu zijn er nog zo’n 35-40 bedrijven, die gezamenlijk zo’n 7.000 ton kweekvis produceren. Voornamelijk paling, meerval en claresse.

Er bestaat zo goed als geen regelgeving voor vissenwelzijn, hoewel wetenschappelijk is aangetoond dat vissen gevoelig zijn voor stress en pijn. Het vissenleed in de vee-industrie is dan ook enorm. In ons land bestaan alleen gesloten visculturen. Dat zijn grote tanks waarin vissen enkele maanden lang hun leven doorbrengen, dicht opeengepakt (meerval: 250- 450 kilo per kubieke meter). Zo ook de paling, die in het wild tweemaal in zijn leven van de Sargassozee naar Europa trekt. De sterfte onder deze kweekvissen is hoog (10-20% meerval, 50% glasaal), door kannibalisme en stress bij het sorteren op grootte, en door ziektes.

Op enkele kweekvisserijen na, voornamelijk zalm uit Noorwegen, sterven vissen langzaam en pijnlijk. Ze worden vaak levend verwerkt. Voor alle warmbloedige dieren geldt wettelijk dat de dood snel en pijnloos moet zijn. Maar het levenseinde van vissen is een doodsstrijd die minuten tot wel uren duurt. Er wordt soms geprobeerd om vissen te verdoven door onderkoeling, maar het resultaat is dat vissen niet meer kunnen bewegen maar wel alles nog voelen. Standaard worden de volgende dodingmethoden gebruikt voor zowel kweek- als wilde vis:

• Verstikking: een doodsstrijd van 35 minuten (haringen) tot meer dan 4 uur (tongen en schollen).
• Strippen: het levend en onverdoofd opensnijden om de organen en het bloed te verwijderen: een doodsstrijd van 10 minuten (haringen) tot 50 minuten (schollen).
• Bevriezen: veel vissen worden op ijswater gegooid. Ze worden hierdoor eerst geïmmobiliseerd maar zijn nog bij bewustzijn. Daarna sterven ze een langzame dood. Hoe lang het duurt, hangt af van de temperatuur van het ijswater.
• Levend zouten: dit gebeurt nog veel bij palingen die zijn bedoeld voor ‘gerookte paling’. Zij worden levend - soms geïmmobiliseerd door de kou, maar niet verdoofd - in het zout gegooid dat de slijmlaag over hun hele lichaam wegbrandt. Dit is vergelijkbaar met het toebrengen van brandwonden over het hele lichaam.

Cijfers

• Sterven duurt van 10 minuten tot enkele uren. De verwerking (verwijderen van organen of zouten) begint al voor de dood intreedt.
• In ons land werd in 2009 in zo’n 40 bedrijven 7.000 ton vis gekweekt (vis telt men in kilo’s, niet in aantallen). Het gaat voornamelijk om meerval, claresse en paling.