Motivering rechter bekend: NS Stations mag reclame niet zomaar weigeren

De rechter stelt grenzen aan de vrijheid van NS Stations om reclame-uitingen op stations te weigeren. Dat blijkt uit de motivering van de voorzieningenrechter in de zaak tussen Wakker Dier en NS Stations. Esmee van Vliet: “Dit schept een belangrijk precedent voor de toekomst. NS Stations kan niet zomaar advertenties weren.”

NS Stations weigerde vier weken geleden de campagne van Wakker Dier met de boodschap ‘Zullen we eens een dagje niet 650.000 dieren eten?’, omdat die volgens het bedrijf aanleiding kon geven tot publiek debat. Wakker Dier stapte daarop naar de rechter. Die gaf Wakker Dier gelijk en bepaalde dat NS Stations de campagne alsnog moest tonen. De motivering voor die beslissing verscheen deze week. Daarin legt de rechter uit waarom NS Stations onrechtmatig tegenover Wakker Dier heeft gehandeld.

Monopoliepositie

NS Stations stelde dat het als eigenaar van de reclamedragers naar eigen inzicht reclame-uitingen mag weigeren. De rechter gaat daar niet in mee. Juist omdat NS Stations een monopoliepositie heeft voor reclamedragers op stations, moet het bedrijf volgens de rechter extra zorgvuldig omgaan met het toelaten en weigeren van reclame. Het eigendomsrecht geeft het bedrijf geen vrijbrief om de vrijheid van meningsuiting zonder goede reden of rechtvaardiging in te perken.

Uniek landelijk bereik

Het argument van NS Stations dat Wakker Dier haar boodschap ook via andere plekken, zoals bus- en tramhaltes, kan verspreiden, overtuigt de rechter ook niet. Volgens de rechter is het bereik van NS-stations voor buitenreclame uniek, mede door de landelijke dekking. Voor ideële organisaties zoals Wakker Dier zijn de NS-stations daarom bij uitstek geschikt om hun boodschap aan een groot publiek over te brengen.

Geen goede reden voor weigering

Volgens de rechter heeft NS Stations onvoldoende uitgelegd waarom het bedrijf de uiting van Wakker Dier heeft geweigerd. De rechter noemt het “onbegrijpelijk” dat NS Stations de uiting weigerde, terwijl het bedrijf eerder wel uitingen heeft toegestaan die tot meer publiek debat of controverse kunnen leiden, zoals verkiezingsposters van politieke partijen.

Chilling effect

Daarnaast kan de weigering volgens de rechter een ‘chilling effect’ hebben op de uitingsvrijheid van Wakker Dier. Het vage criterium dat reclame geen aanleiding mag geven tot publiek debat kan ertoe leiden dat Wakker Dier en andere organisaties hun campagnes afzwakken om nieuwe weigeringen te voorkomen. Van Vliet: “Onze campagne kan discussie opwekken. Sterker nog, dat is de bedoeling. Want alleen als we het gesprek blijven aangaan, kan er iets veranderen voor de dieren. Het is daarom goed dat de rechter erkent dat daar ook ruimte voor moet zijn op de stations van NS.”

NS Stations heeft nog twee weken de tijd om in hoger beroep te gaan.