Koeien horen in de wei te staan. Ze hebben dan alle ruimte voor natuurlijke gedrag zoals grazen, herkauwen en rusten in het gras. Helaas komt een kwart van de melkkoeien in Nederland nooit buiten. Ze worden binnengehouden in de stal. En in die stal is het vaak geen pretje.

Zo zijn de vloeren vaak hard en besmeurd met poep waardoor ze glad worden. De koeien kunnen hier niet goed op lopen. Ook liggen koeien graag zodat ze kunnen herkauwen. Maar in veel stallen zijn de ligplekken te kort of te smal waardoor de koe er niet goed in past. Of in plaats van een zachte laag stro kunnen ze alleen op beton met een laagje rubber slapen. Daarom is het belangrijk om op keurmerken te letten die het welzijn van de koe echt verbeteren.

Weidemelk

De meeste melk en kaas heeft weideganggarantie. Dat betekent dat de melkkoeien minimaal 120 dagen per jaar zeker zes uur per dag in de wei staan. Je herkent deze producten aan het weidemelklogo. Het keurmerk stelt verder geen dierenwelzijnseisen.

On the way to planet proof

Een ander veelvoorkomend keurmerk is On the way to Planet Proof. Dit keurmerk richt zich vooral op klimaat en milieu, maar heeft ook enkele dierenwelzijnseisen. Zo moeten een aantal basiszaken op orde zijn; minimaal 120 dagen weidegang, ook weidegang voor jonge koeien, geen overbezetting in de stal en een borstel voor de koeien. Verder beperken ze een aantal extreme gezondheidsproblemen, zo mag bijvoorbeeld de kalversterfte op het bedrijf niet hoger zijn dan het landelijk gemiddelde. Maar het gemiddelde in Nederland is hoog: meer dan tien procent van de kalfjes sterft binnen twee weken.

Biologische zuivel

Melkkoeien en de jonge koeien op biologische boerderijen mogen langer de wei in. Deze dames staan gemiddeld 205 dagen per jaar in de buitenlucht. Ze krijgen minimaal zes meter leefruimte in de stal en een zachte laag stro om op te rusten. Ze mogen wat minder melk produceren en leven mede daardoor ook langer. Biologische zuivel kun je herkennen aan het logo met het ‘groene blaadje’.

Het biologisch-dynamische keurmerk Demeter (te vinden in natuurwinkels) heeft nog meer welzijnsvoordelen. Zo is het verwijderen van de hoorns van melkkoeien verboden. Dat kalfjes bij hun moeder mogen blijven, is helaas bij nog geen enkel keurmerk gegarandeerd. Wel gebeurt dit op een deel van de biologisch(-dynamische) boerderijen. Op deze website onder het kopje ‘Overzicht praktijkvoorbeelden’ vind je een kaart met melkveehouders die kalfjes bij de koe houden.

Beter Leven Keurmerk van de Dierenbescherming

Het Beter Leven Keurmerk van de Dierenbescherming heeft drie niveau’s; één, twee of drie sterren. Hoe meer sterren, hoe beter het dierenwelzijn. Bij één ster worden de ergste welzijnsproblemen aangepakt – dat betekent onder andere weidegang voor alle koeien, geen overbezetting, brede en goed beloopbare stalvloeren, ruime ligplekken met zachte bodem, geen extreem hoge melkgift en betere zorg voor de kalfjes. Bij drie sterren komen daar nog wat verbeteringen bovenop. Zo staan de dieren langer in de wei, krijgen ze flink meer ruimte in de stal en blijven de kalfjes langer op het bedrijf.  Ook worden boeren gestimuleerd om de kalfjes bij hun moeder te houden, maar dat is nog niet verplicht. Zuivel met het Beter Leven keurmerk is nog niet bij veel supermarkten verkrijgbaar. Op dit moment heeft alleen Jumbo zuivel met één ster Beter Leven.

Zuivel vervangen?

Je kan koemelk natuurlijk ook vervangen door plantaardige zuivel. Dan weet je zeker dat je niet meedoet aan koeienleed. Melkvervangers mogen tegenwoordig niet meer het woord ‘melk’ bevatten, dus in de supermarkt vind je geen sojamelk meer, maar sojadrink. Andere melkvervangers zijn bijvoorbeeld amandeldrink, haverdrank en rijstdrink. Ook voor kaas, yoghurt, kwark en allerlei soorten toetjes liggen er goede plantaardige vervangers in het schap. Lees hier meer over zuivelvervangers.