Veganisme | Wakker Dier

23 mar 2010 Boycot dons

TV, Vroege Vogels: Wakker Dier roept op tot een massale kopersstaking van donsproducten totdat er een keurmerk is voor diervriendelijk dons. In dons-producten zit vaak dierenleed en dekbedverkopers liegen hierover! Help de dieren, koop geen dons!

- niet al het leer is een bijproduct...
  krokodillenleer is dit bijvoorbeeld niet
- er is nog steeds dons van levend geplukte eenden
  en ganzen op de Nederlandse markt
- bont komt meestal van dieren die hun hele leven
  in kleine draadgazen kooitjes doorbrengen
- de meeste wol komt uit Australië, waar staarten
  worden afgeknipt en stukken huid worden weggesneden
- voor één liter visolie is twintig
  tot honderd kilo wilde vis nodig
- veel soorten snoepjes bevatten gelatine,
  gemaakt van koeienmerg

Bijproducten van de vee-industrie

Dat een hamburger of een kipfilet van een dier afkomstig is, weten we allemaal. Maar we gebruiken dagelijks nog meer dierlijke producten waar we minder bewust van zijn. Weet jij bijvoorbeeld dat er koeienmerg in drop zit? Maar nog belangrijker, hoe weet je zeker dat jouw jas/deken of kaas echt diervriendelijk is?

We zetten de belangrijkste bijproducten van de vee-industrie en hun vervangers voor je op een rijtje.

Lees meer

Leer

De meeste lederen producten in Nederland worden gemaakt van koeien- of varkenshuid. Deze dieren worden niet speciaal voor leer gehouden en geslacht: het is een bijproduct van de vee-industrie, maar er wordt wel veel geld mee verdiend. Als het leer van een ander dier afkomstig is, zoals hert of krokodil, wordt dat vaak apart vermeld. Er komt in Nederland ‘exotisch’ leer voor van dieren die illegaal gestroopt zijn, dus het is wel zaak goed op te letten wat voor leer je koopt. Er is (nog) geen keurmerk voor diervriendelijker leer van bijvoorbeeld biologisch gehouden dieren, maar er zijn wel goede alternatieven.

Alternatieven:

Kies voor producten gemaakt van katoen, canvas, nylon, vinyl, nepleer (bijv. skai) en andere synthetische stoffen.

Dons

Dons zijn de kleine, pluizige veren die dicht tegen het lichaam van de vogel aan groeien. Ze zijn lekker zacht en worden veel gebruikt in kussens en dekens. Dit is meestal eenden- en ganzendons. In West-Europa wordt dons van de eend of gans geplukt na de dood. Maar dat is niet overal zo. In Azië en Oost-Europa worden deze dieren meerdere malen tijdens hun leven geplukt. Dit is zeer pijnlijk en veroorzaakt veel stress. Daarna gaan de dieren naar de slacht voor vleesconsumptie.

Dons van meerdere leveranciers wordt op een hoop gegooid, waardoor niet meer te herleiden is waar de eenden of ganzen geleefd hebben. Je kunt dus ook niet controleren of dit dons diervriendelijk geplukt wordt. Het kan daarom goed zijn dat jouw dekbed gevuld is met levend geplukt dons. Er is nog geen keurmerk.

Alternatieven:

Koop een synthetisch, katoenen of een (biologisch) wollen dekbed. Wil je persé dons koop dan Nederlands eendendons. Eenden worden niet levend geplukt en Nederlands eendendons komt niet van eenden die gebruikt zijn voor de productie van foie gras. De eenden komen wel uit de vee-industrie.

Bont

Bont is de zachte vacht van een dier, dat daarvoor speciaal is gehouden en gedood. Bont dragen is daarom absoluut niet diervriendelijk. Het grote merendeel van deze dieren wordt speciaal gefokt voor de pels. Het meeste bont komt uit Oost-Europa en Azië, waar miljoenen nertsen, (pool)vossen, wasberen en konijnen in krappe draadgazen kooien worden gehouden. Maar ook in Nederland worden nog 5 miljoen nertsen gehouden en gedood voor hun vacht.

Het meeste bont dat je op straat ziet, is namaak. Toch wordt er nog steeds bont gebruikt, bijvoorbeeld in de kraag van een jas. Check de jas daarom altijd voordat je hem koopt. Let op: je kunt niet aan de prijs aflezen of het namaak of echt bont is. Meer over het leed van de dieren achter de bontjas, vindt je op www.bontvoordieren.nl. Daar kun je ook de bonttest doen om de verschillen tussen echt en nep bont te herkennen.

Alternatief:

Koop geen bont!

Wol

Wol is de vacht van een schaap. In de lente wordt de wol afgeschoren, het schaap wordt niet gedood en zou deze dichte wintervacht zelf ook kwijt raken. In ons land worden schapen voornamelijk gehouden voor het vlees. Deze wol is te grof is voor de kledingindustrie. Daarom komt 80% van alle schapenwol uit Australië, maar dierenwelzijn staat daar niet hoog op de agenda.

De lammetjes worden onverdoofd gecastreerd en hun staart wordt afgekipt of afgekneld. De schapen ondergaan na enkele maanden ‘mulesing’. Om te voorkomen dat vliegen eitjes leggen in de vieze wol rond de billen van het schaap, snijden boeren de huid weg. Er ontstaan dan gladde littekens waar geen wol op groeit. Dit gebeurd zonder verdoving of nazorg. Bij biologische wol vindt er geen castreren, afknippen van staarten of mulesing plaats.

Alternatieven:

Kies voor diervriendelijke wol met een EKO Keurmerk, een GOTS keurmerk, een Demeter-keurmerk of van het Duitse merk IVN.

Visolie

In visolie zitten essentiële omega-3-vetzuren; ALA, EPA, DHA. Een langdurig tekort aan Omega-3 vetzuren kan leiden tot een scala aan gezondheidsproblemen. Maar deze drie vetzuren zitten niet alleen in visolie. LA zit bijvoorbeeld in groene groenten, noten en margarine. Iedereen krijgt doorgaans genoeg ALA binnen. EPA en DHA worden ook wel de ‘dierlijke’ vetzuren genoemd, zij zijn minder makkelijk binnen te krijgen.

Maar daar is geen visolie of omega-3-pil voor nodig. Vissen maken namelijk zelf geen omega-3 vetzuren aan, zij krijgen die binnen via algen. Algen zijn dé bron van deze gunstige vetzuren! Dus neem geen pillen op basis van visolie, maar op basis van algen. Voor de productie van één liter visolie is maar liefst twintig tot honderd kilo wilde vis nodig.

Alternatief:

Kies voor omega-3-pillen op basis van algen, onder andere te koop op Vega-life.

Voedingsmiddelen

Er zitten meer dierlijke producten verwerkt in eten dan je zo een-twee-drie ziet. Er is helaas geen compleet overzicht van alle producten waar dierlijke producten in verwerkt zijn, dat wordt een te lange lijst. Hieronder lichten we de drie meestgebruikte dierlijke producten in voeding (naast vlees, zuivel en eieren) toe.

E-nummers

Veel e-nummers in ons eten worden gemaakt van dierlijke producten. Voor een overzicht van dierlijke e-nummers, ga naar www.food-info.net.

Alternatief:

Vermijd eten met e-nummers.

Stremsel

Stremsel is een vloeistof uit de lebmaag van kalfjes. Er zitten spijsverteringsenzymen in die gebruikt worden bij het maken van kaas. Stremsel wordt na de slacht uit de maag van het kalfje gehaald. De kalfjes worden niet speciaal geslacht voor stremsel, het is een bijproduct. Alle soorten kaas worden ‘gestremd’: niet alleen Hollandse kaas, maar ook buitenlandse kazen. Er bestaat ook stremsel gemaakt van plantenextracten of door micro-organismen. Die worden gebruikt in vegetarische kazen, herkenbaar aan het vegetarische keurmerk. Kijk voor meer informatie over stremsel op www.vegetariers.nl.

Alternatief:

Koop vegetarische kazen. Zie hier een lijst met merken.

Gelatine

Gelatine is een eiwitproduct dat wordt gebruikt om van vloeistof een vaste substantie of gel te maken. Gelatine wordt gemaakt van dierlijke huiden en botten; in de praktijk meestal van varkenshuid en koeienbotten. De dieren worden niet speciaal geslacht voor de productie van gelatine, het is een bijproduct. Gelatine wordt in veel producten gebruikt. Het zit bijvoorbeeld in drop, snoep, pudding, mousses, taart, gebak, ijs, crème fraîche en veel light-producten. Maar er worden ook capsules voor medicijnen van gemaakt. Er zijn vegetarische alternatieven. Voor drop, snoep en kauwgom kan er Arabische gom, xantaangom of gemodificeerd zetmeel gebruikt worden. In toetjes kan gelatine vervangen worden door de stoffen Excellion en Textrion. Maar het meest wordt agar-agar gebruikt als vervanger. Dit wordt gewonnen uit algen of zeewier en kan in iedere natuurwinkel worden gekocht. Ga voor meer informatie over gelatine naar www.vegatopia.com.